TRỌNG LỰC CỦA ĐÔI BÀN CHÂN VÀ ÁP SUẤT CỦA SỰ KIỄNG GÓT
Nguyên tác Đạo Đức Kinh – Chương 24:
Xí giả bất lập, khóa giả bất hành.
Tự hiện giả bất minh; tự thị giả bất chương; tự phạt giả vô công; tự căng giả bất trường.
Kỳ tại Đạo dã, viết dư thực chuế hành, vật hoặc ố chi.
Cố hữu Đạo giả bất xử.
Bản dịch:
Kiễng chân thì không đứng vững, xoạc cước thì không đi được.
Tự phô diễn thì không sáng tỏ; tự cho là phải thì không chói lọi; tự kể công thì không có công; tự kiêu ngạo thì không dài lâu.
Những thứ đó ở trong Đạo, gọi là cặn bã của thức ăn, mụn nhọt của hành vi, vạn vật đều chán ghét.
Cho nên người đắc Đạo không ở chỗ đó.
Tiếng gót giày da gõ cồm cộp, gấp gáp trên nền gạch hoa cương lạnh lẽo lấn át cả tiếng rít của máy điều hòa trung tâm. Dưới ánh đèn huỳnh quang nhợt nhạt, những thân người đổ xiêu vẹo về phía trước, trọng lượng toàn thân dồn ép tàn nhẫn lên mười đầu ngón chân tấy đỏ trong những lớp vải vớ ẩm mồ hôi. Một đám đông không ngừng nhón gót, cố vươn cổ qua vai kẻ khác để nhìn rõ hơn, để cao lớn hơn, để giành giật một chút dưỡng khí loãng tuếch của sự chú ý. Không có tiếng khóc than, chỉ có âm thanh răn rắc vi tế của những khớp xương đang chịu lực quá tải, và hơi thở nghẹn ứ bốc ra mùi chua mặn của sự kiệt quệ. Đời sống vật lý đang bị kéo căng đến ngưỡng đứt gãy.
Xí giả bất lập, khóa giả bất hành.
(Kiễng chân thì không đứng vững, xoạc cước thì không đi được.)
Việc nhón gót hay bước những sải chân vượt quá biên độ tự nhiên vốn chỉ là những biến đổi hình thái bề mặt, nhằm đánh lừa thị giác về chiều cao và tốc độ. Nhưng đằng sau cấu trúc ngôn từ thô phác ấy là một phương trình vật lý khắc nghiệt không thể bị bẻ cong. Ngay khoảnh khắc gót chân rời khỏi mặt đất, sự căng cứng lan truyền dọc theo bó cơ bắp chuối, đẩy áp lực lên các đốt sống lưng. Mùi khét lẹt của sự gắng gượng bốc lên từ những đôi mắt rỗng tuếch sau giờ tan tầm, từ những khoản vay thấu chi để đắp lên mình vỏ bọc thành đạt, từ một tiếng thở dài ứ nghẹn khi phải nặn ra nụ cười lấy lòng kẻ bề trên. Cái rùng mình bần bật của đôi chân đang kiễng phản chiếu sự ma sát tàn khốc của kiếp người, khi mưu sinh bị biến thành một màn xiếc giữ thăng bằng trên sợi dây thép chênh vênh của sĩ diện.
Trong cơ học tĩnh lực, sự bền vững của một vật thể tỷ lệ thuận với diện tích mặt chân đế và tỷ lệ nghịch với độ cao của trọng tâm. Việc kiễng chân chính là hành vi nghịch lý nhất: tự thu hẹp tối đa diện tích tiếp xúc với nền tảng, đồng thời đẩy trọng tâm lên cao chót vót. Mọi dao động vi mô của luồng không khí hay một rung chấn nhỏ nhất cũng đủ sức tạo ra momen lật phá hủy toàn bộ hệ thống. Tự nhiên duy trì trật tự của hàng tỷ thiên hà không bằng sự gồng cứng, mà bằng lực hấp dẫn bao trùm lên những trạng thái an vị bề mặt. Khi toàn bộ lòng bàn chân hạ xuống, phẳng lặng chạm vào mặt đất, trọng lượng cơ thể được chuyển giao hoàn toàn cho lực hút của tâm trái đất, giải phóng các sợi cơ khỏi nhiệm vụ chống đỡ vô ích. Trạng thái đứng vững vĩnh cửu không sinh ra từ nỗ lực rướn lên, mà từ việc triệt tiêu mọi lực nâng cưỡng ép, để cỗ máy sinh học tận hưởng sự dung sai tĩnh lặng của hư không.
Tự hiện giả bất minh; tự thị giả bất chương; tự phạt giả vô công; tự căng giả bất trường.
(Tự phô diễn thì không sáng tỏ; tự cho là phải thì không chói lọi; tự kể công thì không có công; tự kiêu ngạo thì không dài lâu.)
Mọi nỗ lực phóng đại cái tôi đều vấp phải định luật phản lực. Sự tự phô bày, tự khẳng định, kể lể công trạng hay gồng mình kiêu ngạo thực chất là hành vi khuếch đại cường độ phát sóng nhằm ép buộc ngoại cảnh phải ghi nhận. Trong những bàn tiệc nồng nặc mùi rượu mạnh và dầu mỡ, nơi những tràng cười giả lả cất lên chói tai để khỏa lấp sự bất an sâu thẳm, cái tôi phình to như một khối khí cầu chực chờ vỡ vụn. Giọng nói càng cố gắt lên cường điệu, tiếng dội lại của sự trống rỗng bên trong càng vang vọng bẽ bàng. Đôi bàn tay chai sần víu chặt lấy những tấm huy chương ảo ảnh, tứa máu vì cố bám víu lấy một danh xưng vỡ nát. Sự mệt mỏi cùng cực của con người không đến từ lao động cơ bắp, mà đến từ việc đốt cháy cạn kiệt sinh khí trong lò phản ứng của sự vĩ cuồng.
Dưới lăng kính của vật lý sóng và lý thuyết thông tin, khi một hệ thống cố tình tăng vọt công suất để phát ra âm thanh áp đảo, nó đồng thời tạo ra sự nhiễu loạn băng tần cực đoan, làm giảm nghiêm trọng tỷ số tín hiệu trên nhiễu (Signal-to-Noise Ratio). Sự khuếch đại giả tạo không tạo ra ánh sáng, mà sinh ra hiện tượng giao thoa triệt tiêu, khiến thông điệp nguyên thủy bị méo mó và mờ mịt hoàn toàn. Vũ trụ không vận hành theo cơ chế tự quảng cáo; hố đen không phát ra ánh sáng nhưng lực hấp dẫn của nó bẻ cong cả không thời gian. Bằng cách lùi lại, tắt bỏ bộ khuếch đại của sĩ diện và dọn sạch sự ồn ào của bản ngã, tín hiệu thực sự mới có không gian để truyền dẫn không hao hụt. Sự chói lọi tối thượng của một vật thể lộ diện khi nó ngừng phát quang nhân tạo, cho phép ánh sáng của vạn vật đi xuyên qua bề mặt tĩnh lặng, rỗng lặng của chính nó mà không sinh ra bất kỳ ma sát phản xạ nào.
Kỳ tại Đạo dã, viết dư thực chuế hành, vật hoặc ố chi. Cố hữu Đạo giả bất xử.
(Những thứ đó ở trong Đạo, gọi là cặn bã của thức ăn, mụn nhọt của hành vi, vạn vật đều chán ghét. Cho nên người đắc Đạo không ở chỗ đó.)
Sự thặng dư cưỡng ép bị lột trần về đúng hình tướng vật lý ghê tởm nhất của nó: phần thức ăn thừa ôi thiu lên men chua loét và khối u mụn nhọt sưng tấy mủ vàng. Những nỗ lực nhón gót, phô diễn bề ngoài không còn là vầng hào quang, mà là thứ rác thải sinh học dính chặt vào cơ thể. Cảm giác đau nhức thấu xương khi một khối u chèn ép lên dây thần kinh chân răng giữa đêm đông buốt giá chính là ma sát tận cùng của sự bám chấp. Sự gồng gánh mưu sinh bằng chiếc mặt nạ sĩ diện nặng nề đã biến con người thành một nhà kho tồi tàn, chất chứa vô số những phế phẩm tâm lý bốc mùi, làm tắc nghẽn mọi mạch máu lưu thông của sự sống.
Một khối u trong hệ thống sinh học là một vùng tế bào từ chối tuân thủ quy luật chết theo chương trình (apoptosis), điên cuồng nhân bản và tiêu thụ năng lượng một cách vô ích, tạo ra lực cản khí động học khổng lồ đe dọa sự tồn vong của toàn bộ vật chủ. Theo định luật hai nhiệt động lực học, những cấu trúc thừa thãi này đẩy mức entropy của hệ thống lên ngưỡng cực đại, gia tăng sự hỗn loạn và dẫn đến trạng thái sụp đổ không thể đảo ngược. Việc từ bỏ những vùng không gian dư thừa, cắt gọt những khối u của cái tôi không phải là một sự hy sinh bi lụy, mà là bước thiết lập lại trạng thái hiệu năng tối ưu (thermodynamic equilibrium). Khi cỗ máy sinh học trút bỏ được phần tải trọng chết, hệ thống truyền động trở nên êm ái, trơn tru tuyệt đối, không còn một gợn ma sát cản trở bước tiến vào sự miên viễn của thời gian.
Tiếng gót giày ngừng gõ. Mặt gạch hoa cương vẫn lạnh buốt, nhưng đôi bàn chân đã đặt phẳng, gót chạm sát mặt sàn. Lực ép tàn nhẫn trên những đốt xương ngón chân đột ngột biến mất, nhường chỗ cho sức hút trầm mặc, vững chãi từ tâm trái đất. Đèn huỳnh quang vẫn hắt ánh sáng nhợt nhạt xuống đám đông, máy điều hòa vẫn rít lên những luồng khí công nghiệp khô khốc. Mọi chuyển động của không gian vật lý cứ thế diễn ra vô tình, không ngừng nghỉ, nhưng bên trong cỗ máy cơ thể, mọi lực cản đã được triệt tiêu, để lại một khoảng không vắng bặt tiếng gầm gừ của sự ma sát. Vạn vật tự động an vị trong trọng tâm của chính mình, rơi vào cõi hư không sắc lạnh mà vĩ đại.
